Εξάρτηση από ναρκωτικές ουσίες

Εξάρτηση από ναρκωτικές ουσίες

Η χρήση και η εξάρτηση από ναρκωτικές ουσίες δεν αποτελούν έννοιες ταυτόσημες. Έτσι τα DSM-IV κριτήρια κατάχρησης και εξάρτησης από ναρκωτικές ουσίες που παρατίθενται αμέσως μετά, δείχνουν τις διαφορές ανάμεσα στο χρήστη και στο εθισμένο άτομο.

• Κριτήρια κατάχρησης ουσιών DSM-IV
• Κριτήρια εξάρτησης ουσιώνDSM-IV

• 1. Επαναλαμβανόμενη χρήση ουσιών με αποτέλεσμα την αποτυχία της εκπλήρωσης σημαντικών υποχρεώσεων στην εργασία, στο σχολείο, ή στο οικογενειακό περιβάλλον.

  2. Επαναλαμβανόμενη χρήση ουσιών σε καταστάσεις φυσικά επικίνδυνες (π.χ. οδήγηση αυτοκινήτου) παρά το γεγονός ότι το άτομο είναι εξασθενημένο από τη χρήση της ουσίας.

  3. Επαναλαμβανόμενες παραβατικές συμπεριφορές και νομικά προβλήματα, λόγω της χρήσης ουσιών.

  4. Επαναλαμβανόμενη χρήση παρά τα επίμονα κοινωνικά, εργασιακά και διαπροσωπικά προβλήματα τα οποία συνεχώς επιδεινώνονται.

• 1. Ανοχή. Εμφανίζεται είτε σαν ανάγκη συνεχώς αυξανόμενης δόσης ώστε να επιτευχθεί η επιθυμητή επίδραση, είτε σαν εμφανής μειωμένη δράση με τη συνεχή χρήση της ίδιας ουσίας.

  2. Απόσυρση. Εμφανίζεται σαν σύνδρομο στέρησης, τα σημεία του οποίου υποχωρούν με τη χορήγηση της ίδιας ή μιας πολύ σχετικής ουσίας.

  3. Η ουσία χρησιμοποιείται συχνά σε μεγαλύτερα ποσά.

  4. Υπάρχουν ανεπιτυχείς προσπάθειες περικοπής της χρήσης των ουσιών.

  5. Αφιερώνεται πολύς χρόνος για τη λήψη και τη χρησιμοποίηση της ουσίας.

  6.Συστηματικές κοινωνικές, επαγγελματικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες διακόπτονται λόγω της χρήσης της ουσίας.

  7. Η χρήση της ουσίας συνεχίζεται παρά τη γνώση ότι ένα φυσικό ή ψυχολογικό πρόβλημα έχει δημιουργηθεί ή έχει επιδεινωθεί από τη συγκεκριμένη ουσία.

 Σημεία αναγνώρισης του χρήστη

• Διαταραχές συμπεριφοράς
• Διαταραχές της κοινωνικής του ζωής
• Φυσικά σημεία

• • Μεταπτώσεις της ψυχικής διάθεσης, οξυθυμία, νευρικότητα.
  • Αδυναμία συγκέντρωσης και ασυνάρτητες σκέψεις.
  • Νωθρότητα, σύγχυση και μειωμένος χρόνος αντίδρασης.
  • Μυστικοπαθής συμπεριφορά όπως η τάση να αποσύρεται σε απομονωμένους χώρους, π.χ. αποθήκη.
  • Αδιαφορία για την εμφάνισή του που επιδεινώνεται.
  • Παραμέληση οικογενειακών ή σχολικών υποχρεώσεων.
  • Δυσκολία στην εκμάθηση.
  • Προβλήματα με τα χρήματα που του χρειάζονται καθημερινά που σημαίνουν συχνό δανεισμό, πώληση αντικειμένων ή κλοπή χρημάτων.
  • Επικίνδυνη συμπεριφορά όπως οδήγηση αυτοκινήτου ή δικύκλου κάτω από την επήρεια ναρκωτικών.
  • Συμμετοχή σε φυσικά επικίνδυνες καταστάσεις όπως συμπλοκές, επικίνδυνες ακροβασίες κ.λ.π.
• • Εγκατάλειψη παλαιών φίλων και αγαπημένων χόμπυ.
  • Δημιουργία νέων φίλων που μπορεί να είναι γνωστοί χρήστες ναρκωτικών.
  • Εγκατάλειψη κάθε κοινωνικής δραστηριότητας.
  • Διάθεση να μιλάει θετικά για τις ναρκωτικές ουσίες και ίσως ενθαρρυντικά σε φίλους του για τη χρήση των ουσιών αυτών.
• •  Συχνό αίσθημα κούρασης ή αδιαθεσίας.
  •  Υπνηλία.
  •  Επιθετικότητα.
  •  Κατάθλιψη.
  •  Ανεξήγητοι τραυματισμοί.
  •  Κακή ισορροπία.
  •  Μειωμένη μνήμη.
  •  Ναυτία ή έμετοι.
  •  Ανεξήγητη απώλεια ή αύξηση βάρους.
  •  Διαταραχές πίεσης και θερμοκρασίας.

Θεραπεία

 Υπάρχουν διαφορετικά είδη θεραπειών που μπορούν να εφαρμοστούν για την αντιμετώπιση της εξάρτησης. Η Γνωστική – Συμπεριφορική ψυχοθεραπεία είναι μια θεραπεία στην οποία ένας ειδικά εκπαιδευμένος θεραπευτής μαζί με το άτομο που είναι εξαρτημένο από ουσίες προσπαθούν μαζί να αλλάξουν τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές του εξαρτημένου ατόμου που οδηγούν σε υποτροπή, χρήση ή ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Άλλες μορφές θεραπείας είναι: η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία, η ομαδική θεραπεία, οικογενειακή θεραπεία, και οι ομάδες αυτό-βοήθειας. Ένας έμπειρος και καλά εκπαιδευμένος θεραπευτής μπορεί να εφαρμόσει αυτές τις θεραπείες που οδηγούν στην απεξάρτηση του ατόμου από τις ουσίες. Συνήθως εφαρμόζεται ένας συνδυασμός διαφορετικών θεραπειών με μια συγκεκριμένη σειρά, για παράδειγμα πρώτα επιδιώκεται μια κλινική αποτοξίνωση και σωματική ανάρρωση, με φάρμακα ή χωρίς, και κατόπιν μια θεραπεία εστιασμένη στα προβλήματα που παραμένουν. Όταν οι εθισμένοι κάνουν χρήση ναρκωτικών για να καταπνίξουν δυσάρεστα συναισθήματα, ένας στόχος της θεραπείας συχνά είναι να διδάξει στο άτομο τον τρόπο να αποδέχεται τα δυσάρεστα συναισθήματα και να τα χειρίζεται με εποικοδομητικό τρόπο.

Θεραπεία με την συνεισφορά της οικογένειας

Η παράλληλη εργασία με τα μέλη της οικογένειας του χρήστη σε μια ομαδική θεραπευτική διαδικασία μπορεί να λειτουργήσει πολύ θετικά:

• α. Στη γνώση και επεξεργασία του προβλήματος από τη οικογένεια
• β. Τη συναισθηματική αποφόρτιση
• γ. Τη μείωση της αίσθησης της μοναδικότητας του προβλήματος
• δ. Την αλλαγή του κώδικα επικοινωνίας στην οικογένεια
• ε. Την προετοιμασία υποδοχής του ατόμου από το θεραπευτικό πρόγραμμα στην οικογένεια