Eξαρτήσεις

Eξαρτήσεις

Η εξάρτηση ή εθισμός είναι το σύμπλεγμα γνωστικών, συμπεριφορικών και φυσιολογικών συμπτωμάτων που δείχνουν ότι το άτομο συνεχίζει την χρήση της ουσίας παρά την ύπαρξη σημαντικών προβλημάτων που σχετίζονται με τη λήψη της.

Τα διαγνωστικά κριτήρια της εξάρτησης είναι κατά DSM-IV τα εξής:

Ένας δυσπροσαρμοστικός τύπος χρήσης ουσιών που οδηγεί σε κλινικά σημαντική έκπτωση ή υποκειμενική ενόχληση όπως εκδηλώνεται με τρία (ή περισσότερα) από τα παρακάτω αν αυτά συμβαίνουν μέσα σε μια χρονική περίοδο ενός έτους:

Στο σύγχρονο παγκόσμιο περιβάλλον της αφθονίας και του κορεσμού, ο καθένας μπορεί να επιλέξει την προσωπική του μορφή εξάρτησης. Διαταραχές στην πρόσληψη τροφής, ως αποτέλεσμα εμμονής με την εμφάνιση και τον έλεγχο του σώματος ή των συναισθηματικών κενών, ώρες μπροστά στην τηλεόραση και το Διαδίκτυο, μανία με τον εύκολο πλουτισμό και τα τυχερά παιχνίδια, ανεξέλεγκτη απορρόφηση από την επαγγελματική εργασία σε βάρος του προσωπικού,ελεύθερου χρόνου, πάθος για σεξ, για αγάπη, για σχέσεις με τους άλλους, καταναλωτική μανία (το περίφημο “shopping therapy”) με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις, πάθος για την επιτυχία σε βάρος της εσωτερικής ισορροπίας και γαλήνης, πάθος με τη νέα τεχνολογία, τα κινητά,τα αυτοκίνητα. Ο σύγχρονος άνθρωπος μοιάζει παγιδευμένος μέσα στην ίδια του την ελευθερία να επιλέγει. Η κοινωνία της ελεύθερης βούλησης έχει μετατραπεί σε κοινωνία των εθισμών και της μηχανικής-καταναγκαστικής συμπεριφοράς. Οι ανθρώπινες ανάγκες για αγάπη, σεξ, τροφή, κοινωνικότητα,αποδοχή,οικονομική ασφάλεια, από σκοπό μετατρέπονται σε αυτοσκοπό,δημιουργώντας μια τέτοια εμμονή που γίνεται αφόρητη αν δεν εκπληρωθεί.


4) Επίμονη Επιθυμία

Υπάρχει επίμονη επιθυμία ή αποτυχημένες προσπάθειες του ατόμου να ελαττώσει ή να ελέγξει την χρήση της ουσίας.

5) Χρόνος

Ξοδεύεται πολύς χρόνος, σε δραστηριότητες απαραίτητες για την εύρεση, χρήση ή για την επαναφορά από την χρήση της ουσίας.

6) Δραστηριότητες

Σημαντικά κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες εγκαταλείπονται ή μειώνονται λόγω της χρήσης της ουσίας.

7) Χρήση

Συνέχιση της χρήσης της ουσίας παρά την γνώση ενός επίμονου ή υποτροπιάζοντος ψυχολογικού προβλήματος που σχετίζεται, προκαλείται ή οξύνεται από την χρήση της ουσίας.


Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι η έννοια " δυσπροσαρμοστική χρήση" που είναι θεμελιώδης για τον προσδιορισμό του εθισμού είναι μεταξύ άλλων κοινωνιολογικά προσδιοριζόμενη. Για παράδειγμα, η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων που ζουν σε δυτικές κοινωνίες παρουσιάζουν τουλάχιστον τρία από τα παραπάνω συμπτώματα (τα 1,2,3 συνήθως) στην χρήση καφεΐνης, όμως , δεδομένου ότι αυτή είναι κοινωνικά αποδεκτή, η χρήση δεν παρουσιάζει εικόνα κλινικής έκπτωσης του ψυχισμού του ατόμου. Συνεπώς, δεν νοείται ως εθισμός.

Κατ’επέκταση η χρήση φύλλων κόκας ή ακόμα και κοκαΐνης σε καθαρή μορφή από γηγενείς περουβιανούς σπανιότατα χαρακτηρίζεται ως εθισμός ακριβώς γιατί εκεί η χρήση της είναι κοινωνικά αποδεκτή.

Επίσης , υπάρχει ένας άτυπος διαχωρισμός ανάμεσα στην ψυχολογική και την σωματική εξάρτηση. Αυτός είναι γενικά λανθασμένος αφενός γιατί η ψυχολογική εξάρτηση είναι σωματική δεδομένου ότι τα συναισθήματα και οι επιθυμίες μας προκύπτουν ως ένα βιοχημικό φαινόμενο του εγκεφάλου μας αφετέρου γιατί τα δυο αυτά παρουσιάζουν ένα κλειστό ανατροφοδοτούμενο σύστημα, ο σωματικός πόνος εντείνει την ψυχολογική έξη και το ανάποδο.